Makale Görseli

Durum Çalışması Nedir?

Durum çalışması araştırmacının bir ya da birden fazla durumu mevcut bağlam içinde incelemesidir. Durum, birey, grup, topluluk ya da kurum üzerine olabilir. Sosyal bilimlerde bilinen bir nitel araştırma yöntemidir ve 20. yüzyılın başlarından itibaren adından söz ettirmiştir. Durum çalışmasının temelde 5 bileşeni bulunmaktadır, bunlar araştırma soruları, araştırmanın savları, analiz birimleri, veri ve araştırma sorularının ilişkisi, verileri yorumlama kriterleridir. Durum çalışması yarı deneysel çalışma ile karıştırılır ancak yarı deneysel çalışmada olduğu gibi ön-test son test zorunluluğu yoktur ve birden fazla veri toplama aracı kullanımı tavsiye edilir. Nitel bir araştırma yöntemidir ancak nicel verilerin de araştırmaya dahil edilmesinde bir sorun yoktur. Araştırma sorusu genelde nasıl ve nedendir, çünkü derin ve anlamlı veri elde etme amacı vardır.

Durum Çalışması Süreci

Adından da anlaşılabileceği gibi, durum çalışmasında öncelikle üzerinde çalışılacak durum tanımlanır. Tanımlanan durum, grup üzerine mi, kişi üzerine mi, olgu üzerine mi; bu durum çalışma yapılan konu alanına göre değişiklik gösterebilir. Araştırmanın bütüncül mü iç içe mi, tek durum mu çoklu durum mu olduğuna karar verilmelidir. Var olan bir durum çalışılabileceği gibi bir durum da oluşturulabilir. Esas olan çalışılacak durumu derin ve anlamlı bir şekilde açıklayabilmektir. Bağlamın açıklanması ve betimlenmesi durum çalışmasında tabi ki çok önemlidir ancak bağlamın derin ve anlamlı bir şekilde tanımlanmasının nitel araştırmanın temel felsefesinde olduğunu ve diğer yöntemlerde de bunu görebileceğimizi belirtmek isterim. Durum çalışması özelinde ise, durumun açıklanmasında görüşme, gözlem, doküman analizi vb. birden fazla aracın kullanılması tavsiye edilir. Çünkü durumun açıklanması için tek bir araç güvenilir olmayacaktır. Nicel araştırmalarda geçerlik ve güvenirlik kavramları yerini nitel araştırmalarda inandırıcılık, aktarılabilirlik, teyit edilebilirlik ve tutarlılık şeklinde almaktadır. Söz konusu kavramların bir durum çalışmasında mutlaka yer alması gerekir çünkü derin ve anlamlı işlenmesi beklenen çalışmanın geçerlik ve güvenirlik şartlarını bu süreçte sağladığından emin olunmalıdır. Çalışmanın sonunda özet niteliğinde bir açıklama dahil edilir ve bunlar durum çalışması sonucunda ortaya çıkan işin özü olarak düşünülebilir. 

Durum Çalışması Türleri

Durum çalışması türlerinin tanımlanmasında farklı görüşler yer almaktadır. İlk kategori, gerçek durum çalışması (tek bir duruma odaklanır, durumun biricikliği ön plandadır, özel durumu olan bir öğrenci olabilir), araçsal durum çalışması (belirli bir durum incelenir, uygulama gerekebilir, durum ortaya çıkacak etkiyi destekleyen ikinci planda olan unsurdur) ve toplu durum çalışmasıdır (belirli bir konu üzerinden birden fazla durum ele alınır).

Bir diğer kategori ise bütüncül ve çoklu desenlerdir. Bunlar da bütüncül tekli, bütüncül çoklu, iç içe tekli ve iç içe çoklu olarak kendi içlerinde ayrılır. Tekli durumlar temelde bir olguyu eleştirel olarak ele alma, aykırı ya da özel durumları açıklama, tipik bir durumu çalışma, ya da daha önce denenmemiş bir durumun etkisini ortaya çıkarma, bir durumun birden fazla bakış açısıyla boylamsal olarak açıklanması amacıyla uygulanır.  Çoklu durumlar ise, birden fazla aynı, benzer ya da aykırı durumlar ele alınır ve bunlar karşılaştırılır. Durumların bütüncül ya da iç içe olması ise bir ya da birden fazla analiz birimi olması ile ilişkidir. Örneğin sadece öğrenciler üzerinden bir durum ele alınıyorsa bu bir analiz birimi iken öğrenci ve öğretmen dediğimizde birden fazla analiz birimi ele alınır ve bu durumu iç içe hale getirir.

Durum çalışması çok yönlü, çok amaçlı, esnek ve derin bir araştırma yöntemi olmasına rağmen, çok zaman, bazen maddi destek ve çok emek gerektirdiği için araştırmacı için uygulaması güç olabilir. Durumun seçilmesi de araştırmacı açısından zor bir süreçtir; durum ya fazla geniş bir konuya ya da fazla dar bir alana hitap ediyor olabilir. Ayrıca bazı türlerinde araştırmacının duygusal olarak dikkatli olması gereken konuları içerebilir ve etik kurallara hassasiyet gösterilmesi üst düzey önem taşımaktadır. 

Durum çalışması ve olgubilim araştırmaları benzerlikleri dolayısıyla karıştırılabilir. İkisi arasındaki temel farkı örneklendirmemi de yansıtma yazıma bir örnek ile ekleyerek bir kez daha somutlaştırmak istiyorum: Eğer İngilizce öğretmenlerin derslerinde eğitsel oyunların kullanılmasına ilişkin görüş ve deneyimlerini araştırıyorsak bu bir olgubilim çalışmasıdır; eğitsel oyunların İngilizce dersine ilişkin çok düşük motivasyonu olan öğrencilerin derse katılımını nasıl etkilediğini araştırıyorsak bu bir durum çalışmasıdır. 


Özetle...

Kısacası, durum çalışması sosyal bilimlerde kullanımı yaygın, çeşitli tasarımlara olanak sağlayan, derin, veri toplama aracı kullanımı çok çeşitli bir nitel araştırma yöntemidir. Kişisel olarak okuduklarımdan yola çıkarak eğitim alanında nerelerde kullanabiliriz sorusunu sorduğumda da, dezavantajlı çocuk ya da çocukların yaşadıkları sıkıntılardan, öğrenci, öğretmen, okul yöneticisi, veli ilişkilerinden, bir öğretim tasarımının belirli bir ders özelinde etkisinden, bir web aracının kullanımına kadar, eğitimin sosyal, felsefi, yönetimsel, psikolojik, sınıf içi uygulamaları alanlarına kadar yaygın bir şekilde kullanılabilir. 

Yararlanılan Kaynaklar:

Creswell, J. W., & Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches. (3rd ed.)  Thousand Oaks, Calif: Sage Publications.

Merriam, B.S. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. San Francisco: Jossey-Bass. 

Yin, R. K. (2003). Case study research: Design and methods. (3rd ed.) Thousand Oaks, Calif: Sage Publications.

Yorumlar

Hiç yorum yazılmamış, ilk yorumu yazan siz olun!

Hüma Nayman
Yazar
14.11.2022
264 Puan

Öğretim Görevlisi, Kurucu @Graid.App

Profili Gör ->
0
0
Henüz üye değil misiniz?
Aramıza katılın.

Üye olun, ders planı ve makale yazmaya başlayın!

Üye Ol
kwl.app'i denediniz mi?
KWL tekniğini çevrimiçi kullanın

GraidApp ekibi tarafından geliştirilen bir Web 2.0 aracı olan kwl.app'i ücretsiz kullanmak için tıklayın.

Şu an için sadece İngilizce dilinde.

kwl.app