Makale Görseli

Eylem Araştırması Nedir?

Bu yazımızda eylem araştırması ve temel ilkelerinden bahsedeceğiz. İlk olarak eylem araştırmasının nasıl tanımlandığı ile başlamak istiyorum. Eylem araştırması eğitim bağlamında öğretmen, öğrenci, yöneticiler ve veli gibi çeşitli paydaşların dahil edileceği, mevcut bir probleme ilişkin başlanan ve problem çözüme ulaşana kadar devam eden bir araştırma türüdürEylem araştırması aslında araştırmaların çoğunda doğrudan ya da dolaylı olarak aradığımız etkili, yapıcı değişime bizi ulaştırmayı hedefler. Eylem araştırması sosyal etkileşimin bulunduğu herhangi bir kurumda gerçekleştirilebilir. Eğitimde ise; sınıf içinde bilinen, tespit edilen problemlerin çözümüne ya da belirli eksikliklerin iyileştirilmesine yöneliktir. Eylem araştırmalarını dersin yürütücülerinin gerçekleştirmesi yaygındır. Hatta kişisel fikrim, bunu yazılı bir plana dökmeden, farkında olmadan da öğretmenlerin eylem araştırmaları yaptığı yönündedir. 

Eylem araştırması, bir değişkenin başka bir değişken üzerindeki etkisine, iki şeyin farkına, eldeki bir duruma bakmak zorunda değildir. Eylem araştırmasında asıl hedef bir duruma ilişkin sorunları ortaya çıkarmak ve olası çözümler sunmaktır; bu durum süreç içerisinde tekrar tekrar şekillenebilir. Eylem araştırmasını durum çalışması ve deneysel çalışmalardan ayıran da bu süreç odaklı ve sonuca göre çözüm bulma çabasıdır.

Eylem araştırması bakma-düşünme- eylem olmak üzere temelde üç aşamadan oluşmaktadır. Burada bakma-düşünme-eylem kavramlarını kitapta yer alan açıklamalar ile ele almak yerine bende uyandırdığı bir benzetme ile açıklamak istiyorum. Oturduğunuz masanın sallandığını hissettiğinizi düşünün; ilk önce masa neden sallanıyor diye bakarsınız. Sonra ilk bakışta nedenini göremediyseniz üzerinde düşünmeye başlarsınız. Acaba bir ayağı iyi monte edilmedi mi, yerden kaynaklı bir engebe mi vs.; sonrasında ise bu sallantıyı çözmek için eyleme geçersiniz. Altına yükseltici bir malzeme koyarsınız, yetmezse biraz daha koyarsınız, masanın yerini değiştirirsiniz ama sonunda çözüme ulaşırsınız. Araştırmacının aksiyon almasını, sonuçlara bakarken bir yandan nedenlere dönüp tekrar bakmasını sağlayan araştırma eylem araştırmasıdır. Eylem araştırmasının aşamalarına bakacak olursak:

  • Eylem araştırmasında ilk adım araştırma sorularının belirlenmesidir. Araştırma sorularının belirlenmesinde sadece araştırmacının söz konusu durumu sorun olarak görmesi tek açı değildir, araştırmaya dahil olacak kişileri de önemlidir.
  • Sonrasında belirlenen sorulara cevap aramak için çeşitli veri toplama araçları kullanılır. Bu araştırılan konun kapsamına göre değişiklik gösterebilir. Eylem araştırması nitel yaklaşımlar arasında yer alsa da veri toplama araçlar nitel ya da nicel araçlar olabilir (örn. öz-düzenleme ölçeği, odak grup görüşmeleri bir ara kullanılması gibi). 
  • Elde edilen bilgiler analiz edilir ve eldeki bağlama uygun bir şekilde yorumlanır.
  • Son olarak da sonuçlar katılımcılar ile paylaşılır. Burada paylaşım resmi raporlar ile olmak zorunda değildir.

Eylem araştırmasının adımları

Eylem araştırmasında araştırmacı iyi bir gözlemci ve yönetici olmalıdır; süreç içerisinde ihtiyaçların tespit edilmesi, yeri geldiğinde liderlik etmesi gerekebilir. Eylem araştırmaları; teknik/bilimsel/iş birliğine dayalı, pratik/karşılıklı/iş birliği/amaçlı eylem araştırması ve özgürlükçü/iyileştirici/kritik eylem araştırması olarak üç grupta incelenir.

  • Birinci grupta, araştırmacı uygulayıcı aracılığıyla katılımcılara ulaşır.
  • İkinci grupta uygulayıcı ve araştırmacı işbirliği içinde araştırmanın içinde çalışır; üçüncü grupta ise uygulayıcı değişim amaçlı harekete geçer. 

Sonuç olarak, eylem araştırmalarında bir araştırmacı için çözüm arayışında olmak, gözlemci olmak, belirli cevaplara takılmadan karşılaşılan her durumu etkin bir şekilde değerlendirebilmek, döngüsel bir yaklaşım sergilemek en temel ilkelerdir. Bir problem çözme yaklaşımına benzetilebilecek eylem araştırması çözümün gerektirdiği yerlerde – kısacası insanın olduğu her yerde – uygulanabilir. 

Yararlanılan Kaynaklar:

Berg, B. L., & Lune, H. (2017). Qualitative research methods for the social sciences (9th ed.). Boston: Pearson.

Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2011). How to design and evaluate research in education. (8th ed.). Boston: McGraw-Hill.

Yorumlar

Hiç yorum yazılmamış, ilk yorumu yazan siz olun!

Hüma Nayman
Yazar
18.11.2022
264 Puan

Öğretim Görevlisi, Kurucu @Graid.App

Profili Gör ->
0
0
Henüz üye değil misiniz?
Aramıza katılın.

Üye olun, ders planı ve makale yazmaya başlayın!

Üye Ol
kwl.app'i denediniz mi?
KWL tekniğini çevrimiçi kullanın

GraidApp ekibi tarafından geliştirilen bir Web 2.0 aracı olan kwl.app'i ücretsiz kullanmak için tıklayın.

Şu an için sadece İngilizce dilinde.

kwl.app