Makale Görseli

Nitel Araştırmanın Doğası Ve Felsefi Temelleri

Bilimsel araştırma yöntemleri temelde nicel ve nitel olmak üzere iki yaklaşım üzerine inşa edilir. Nicel yaklaşım kesin, rakamsal, genellenebilir, istatistiksel, deneysel, rastlantısal gibi belirli özelliklere dayanırken; nitel, betimsel, özümlemeyi, yapılandırmayı ve anlamlandırmayı amaçlayan, alan çalışmalarını destekleyen, amaçlı seçimleri olan, genellenme hedefi gütmeyen bir yaklaşım üzerine kuruludur.

Nitel araştırma yaklaşımının çıkış noktasına bakacak olursak, ilk adımda 20. yüzyılın başlarında pozitivizm ile çeliştiği düşüncesi vardır. Modernist bir yaklaşım ile ele alınmaya başladığında ise, doğasına uygun adımlar atılsa da pozitivizm etkisi görülmeye devam etmiştir. Postmodernizm etkisi ile doğasına uygun yani esnek, genelleme ve tek bir gerçeğe ulaşma amacı olmayan, verileri anlamlandırmayı esas alan bir yaklaşım olarak kabul edilmiştir. Bilimsel olarak kabul görmesine ilk katkı sağlayan isimler Husserl, Herbert, Guba gibi isimlerdir.

Peki nitel araştırma yaklaşımının doğası ve felsefi temellerine bakacak olursak, hangi ilkelere sahiptir? Merriam (2009) tarafından belirtildiği üzere, eğitim, sağlık, yönetim, sosyoloji ve buna benzer alanlar sosyal bilimler çalışmalarında uygulamalara bolca yer verilen alanlardır; kısacası, uygulamalı sosyal bilimler olarak görülmektedir. Bahsi geçen alanlarda, bireyler ile çalışırız. Bu bireylerin kendilerine has deneyimleri, doğruları, görüşleri ve ilgileri vardır. Bu nedenle her bir bireyin ortaya koyduğu ürün ya da veri eşsizdir. Nitel araştırma bu öznellik ve eşsizliği bir engel olarak görmez; tam tersi, bu öznellik ve eşsizlikten beslenir.

Nitel araştırmanın temelinde etkileşim, yorumlama, anlamlandırma vardır; bireylerin deneyimlerine atfettikleri ifadeler önem taşır. Nitel araştırmada en çok tercih edilen araçlar gözlem ve görüşmedir. Gözlem ve görüşme etkileşimin bol olduğu ve özel durumlara göre esneklik sağlamanın mümkün olduğu araçlardır. Merriam’ a göre (2009) hayatımızın her alanında ve her anında araştırma yaparız, bir araba almak için bile araştırma yaparız. Bir diğer deyişle aslında araştırma yapmanın doğasında esneklik ve uyarlanabilirlik vardır. Merriam’ın verdiği örnekte, hayatımızın her anında yaptığımız bir eylem olan araştırmanın yalnızca mutlak doğrulara ve sayısal verilere dayanmak zorunda olmadığı çıkarımını rahatlıkla yapabileceğimizi düşünüyorum.

Nitel araştırmada veri toplama süreci ve araştırmacının rolü büyük önem taşımaktadır. Bu noktada araştırmacının öznelliği ortadan kaldırmak yerine, öznelliğe neden olan durumları iyi tespit etmek ve bunlar üzerinde kontrol sağlamak önemlidir.

Tüm bunlardan yola çıkarak, nitel araştırma genel durumları, mutlak doğruyu, sayısal ifadeleri bulmayı değil; deneyimleri, bu deneyimlerin bireyler için ne ifade ettiğini, durumların altında yatan nedenleri, insanların üzerinde etkisi olan durumların neden etki sahibi olduğu ve hangi noktada kimde nasıl bir sonuca neden olduğu, elde edilen verileri bilimsel bir çerçevede yorumlamayı ve çıkarım yapmayı hedeflemektedir.

Yararlanılan Kaynaklar:

Bryman, A. (2016). Social research methods (4th ed.). Oxford: Oxford University Press.

Merriam, B.S. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. San Francisco: Jossey-Bass. 

Yorumlar

Hiç yorum yazılmamış, ilk yorumu yazan siz olun!

Hüma Nayman
Yazar
10.11.2022
264 Puan

Öğretim Görevlisi, Kurucu @Graid.App

Profili Gör ->
0
0
Henüz üye değil misiniz?
Aramıza katılın.

Üye olun, ders planı ve makale yazmaya başlayın!

Üye Ol
kwl.app'i denediniz mi?
KWL tekniğini çevrimiçi kullanın

GraidApp ekibi tarafından geliştirilen bir Web 2.0 aracı olan kwl.app'i ücretsiz kullanmak için tıklayın.

Şu an için sadece İngilizce dilinde.

kwl.app